Gezond inburgeren: met taal en tools naar een mooie toekomst
De gemeente Rotterdam biedt gezondheidsmodules voor statushouders aan tijdens de inburgering. Die aanpak is succesvol. De bewustwording over gezondheid bij deze doelgroep wordt vergroot. Ook de gezondheidsvaardigheden, mentale én fysieke gezondheid verbeteren.
Statushouders zijn asielzoekers met een verblijfsvergunning, die een verplichte inburgeringscursus volgen. De gemeente Rotterdam helpt hen hierbij. Lieke Scholte is als beleidsadviseur inburgering betrokken bij het project Gezond inburgeren. Dit project koppelt gezondheidsprogramma’s aan de inburgeringscursus. ‘Uit onderzoeken blijkt dat de gezondheid van statushouders minder goed is dan gemiddeld’, zegt Lieke. ‘Ze hebben vaak meer stress en minder goede gezondheidsvaardigheden. Ook toegang tot zorg is een uitdaging. Deels vanwege de taalbarrière, maar zeker ook vanwege de onbekendheid met het zorgsysteem. En dat terwijl gezondheid en vitaliteit juist zo cruciaal zijn om nieuwe dingen te leren. En om je thuis te voelen. Gezondheid is een belangrijke voorwaarde om in alle opzichten mee te doen. Van werk tot sport en andere sociale activiteiten.’
Taal en gezondheid
Om de gezondheidsvaardigheden van volwassen statushouders te verbeteren, zette Rotterdam een vernieuwende aanpak op. De gemeente werkt hierbij samen met de Rotterdamse taalaanbieders Albeda Startcollege, NLtraining, Stichting Nieuw Thuis Rotterdam (SNTR) en Toptaal. ‘Omdat taal en gezondheid nauw met elkaar verbonden zijn’, legt Lieke uit. ‘Als je de taal beheerst, heb je meer toegang tot informatie over gezondheid. Ook kun je zelfverzekerder deelnemen aan gesprekken met zorgverleners en voel je je sterker in sociale interacties. Met een gezonde basis kun je beter omgaan met de uitdagingen van het dagelijks leven. En ook eerder meedoen in de maatschappij, bijvoorbeeld door te gaan werken.’
Leren over Hollandse groenten
Ook InMovement en Rotterdam Sportsupport zijn betrokken bij Gezond inburgeren. InMovement werkt vanuit de filosofie van Positieve Gezondheid. ‘We werken aan het verbeteren van gezondheidsvaardigheden, mentale gezondheid en fysieke gezondheid. En aan de bewustwording hierover’, zegt Lieke. ‘We hebben het over omgaan met stress en over gezonde voeding. Zo gingen statushouders bij SNTR samen smoothies maken. Deelnemers bij deze taalschool hebben meestal weinig onderwijs gehad en moeten alfabetiseren. Het is dan ontzettend waardevol en leuk om in een module als ‘fit en gezondheid’ de ‘Hollandse’ groenten bij naam te leren en te proeven. Tijdens een bijeenkomst waar ik aanwezig was, hoorde ik iemand vertellen dat hij een behoorlijk aantal bananen at per dag. Gezond, dacht hij. Zomaar een voorbeeld dat laat zien dat er veel te leren is.’
Warm welkom bij de club
Rotterdam Sportsupport ondersteunt bij de stap naar structureel beweegaanbod, zoals een sportvereniging. Lieke: ‘Zij achterhalen iemands fysieke mogelijkheden en interesses, om zo een passend aanbod te kunnen doen. We zien daarbij dat alleen verwijzen niet voldoende is; het gaat erom dat je iemand een warm welkom geeft. Je moet mensen daar goed bij begeleiden. Medewerkers van Sportsupport gaan mee naar een proefles. Ook vanuit een vereniging moet er voldoende aandacht zijn voor nieuwkomers. Voor hen is dit soms extra spannend. Ze hebben vaak specifieke uitdagingen. Naast de taal kan dat vervoer zijn, maar ook cultuurverschillen spelen een rol. Het verenigingsleven is een Nederlands fenomeen dat ze in Syrië, Eritrea of Afghanistan niet kennen. Er wordt vaak verwacht dat je er elke week bent. Of soms wordt verwacht dat je ook vrijwilligerswerk doet. Dat moet goed worden uitgelegd en begeleid.’
Kennis delen
Regelmatig komen de betrokken partijen bij elkaar om ervaringen uit te wisselen en kennis te delen. ‘Die bijeenkomsten zorgen voor waardevolle inzichten’, vindt Lieke. ‘Laatst hebben we het onder meer gehad over gedragsbeïnvloeding, cultuursensitief werken en slaaptrainingen. De laatste keer deelde onder meer Vluchtelingenwerk ervaringen van statushouders die wonen in matig geïsoleerde of te ventileren huizen. Dat heeft invloed op hun gezondheid. We kunnen de bewoners vertellen wat zij daar zelf aan kunnen doen, maar dat is niet altijd voldoende. Het is goed dat we daar met elkaar bewust van zijn.’
Van project naar structurele aanpak
In 2024 werden zo’n 300 statushouders bereikt met het gezondheidsaanbod. ‘De uitdaging is dat dit geen formeel onderdeel is van de inburgeringswet. Alle partijen doen het erbij, omdat iedereen het belangrijk vindt. Het zou mooi zijn als we dit project kunnen omzetten in een meer structurele ketenaanpak. Los daarvan ben ik trots op de betrokkenheid van alle partijen en de resultaten die we hebben behaald. Voor verschillende statushouders hebben we echt al een enorm verschil kunnen maken.’ Dit is onder meer te lezen in dit magazine vol persoonlijke verhalen van statushouders.
Rol Gezond010
Het netwerk van Gezond010 kan een rol spelen bij het vergroten van de gezondheid(svaardigheden) van statushouders. ‘Het begint met de bewustwording dat ook statushouders inwoner zijn van onze stad. En in die zin recht hebben op gezondheid. Elke partij die wil meedenken over het vergroten van de gezondheid van statushouders is welkom. Wie ideeën heeft of meer wil weten mag contact opnemen met mij’, nodigt Lieke de partners van Gezond010 uit.
Achtergrondinformatie over statushouders:
Statushouders zijn asielzoekers met een verblijfsvergunning. Ze worden aan een gemeente gekoppeld en krijgen via de gemeente een woning toegewezen. Tegelijkertijd volgen statushouders een verplichte inburgeringscursus. Taallessen zijn hier onderdeel van. De gemeente begeleidt hen daarbij. In 2024 vielen in Rotterdam 2.477 statushouders onder de (nieuwe) wet inburgering.
Wil je meehelpen aan betere gezondheid en gezondheidsvaardigheden van statushouders? Neem dan contact op met Lieke Scholte, beleidsadviseur inburgering bij de gemeente Rotterdam, via lm.scholte@rotterdam.nl.
