Voedsel-op-recept: op naar gezonde Rotterdammers (1)
Wat gebeurt er als je mensen met diabetes type 2 gratis toegang geeft tot gezonde biologische producten? Dát onderzoekt HarvestCare met het project Voedsel-op-recept. De eerste resultaten zijn veelbelovend. ‘Bij de meeste deelnemers zijn gewicht, BMI én kwaliteit van leven verbeterd.’
Gezonde voeding is belangrijk voor mensen met diabetes type 2. Maar het is niet voor iedereen even makkelijk verkrijgbaar. Bijvoorbeeld doordat mensen financiële problemen hebben. Met Voedsel-op-recept onderzoekt Harvest Care of gratis voedselboxen met gezonde lokale producten de gezondheid van mensen met diabetes type 2 verbeteren. De pilot was begin 2025 in Rotterdam-Zuid. 36 mensen met diabetes type 2 en beperkte financiële middelen deden mee.
Dit is het tweede artikel van een drieluik over Voedsel-op-recept. Lees hier het eerste artikel, waarin initiatiefnemer Anne van de Peppel en projectleider Nine Perdeck aan het woord komen.
Europese primeur
Wie wetenschappelijk onderzoek wil doen naar gezondheidseffecten van voeding komt al snel uit bij het Erasmus MC. Harvest Care klopte aan bij assistent-professor Dr. Kirsten Berk en promovenda Carmen Dietvorst. Zij werken op de afdeling diëtetiek. Die is onderdeel van de afdeling interne geneeskunde van het Erasmus MC. ‘Wij waren direct enthousiast’, zegt Kirsten. ‘Voor ons kan er nooit genoeg onderzoek gedaan worden naar de kracht van voedsel als medicijn. In dit geval was vooral de doelgroep interessant: mensen met diabetes type 2, in combinatie met een lage sociaaleconomische status. Daar is nog weinig onderzoek naar gedaan. In Europa is dit zelfs het eerste onderzoek waarbij gratis voedselboxen worden uitgedeeld.’
Interventiegroep en controlegroep
De helft van de deelnemers behoorde tot de zogeheten interventiegroep. Zij kregen 12 weken lang een gratis voedselbox met plantaardige producten van lokale boeren. De andere helft behoorde tot de controlegroep. Zij kregen de reguliere behandeling bij diabetes type 2, zoals voedingsadvies van een diëtist. Voor de start van Voedsel-op-recept en na afloop werden onder meer gewicht, BMI en bloedwaarden gemeten van de deelnemers. Ook werd twee keer een vragenlijst ingevuld.
Veelbelovende resultaten
De resultaten van de pilot zijn veelbelovend. Carmen: ‘De mensen uit de interventiegroep aten veel meer groente en fruit. Hun gewicht, BMI en nuchtere glucose waren significant gedaald. Bij de controlegroep was dit niet het geval. Daarnaast bleek uit vragenlijsten dat hun kwaliteit van leven flink was verbeterd. En dat ze het hele project als heel positief hadden ervaren. Oók door de sociale contacten die onderling ontstonden.’
3 maanden is te kort
Een significant verschil in de HbA1c-score werd niet aangetoond. Dit is de gemiddelde waarde van de bloedsuikerspiegel over de afgelopen 2 tot 3 maanden. Voor mensen met diabetes een belangrijke graadmeter voor hun gezondheid. ‘Dat laat zien dat een interventie van 3 maanden te kort is om in dit opzicht écht het verschil te maken’, aldus Carmen. ‘Al gaan we nog verder bekijken waarom de HbA1c-score niet significant is gedaald. Dat kan ook met medicijngebruik te maken hebben. De glucosewaarden in nuchtere toestand waren wél beter, dus dat geeft al iets aan. Maar we willen méér aantonen. Daarvoor is een grotere groep mensen nodig en een langere duur van de interventie.’
Hoe ging het na de interventie?
Het doel is duurzame gedragsverandering. Daarom is ook 6 maanden ná de interventie nog een meting gedaan. Die gaf een indicatie van een duurzame gedragsverandering. Carmen: ‘Daaruit blijkt dat de daling van het gewicht, BMI en nuchtere glucose die na de interventie is bereikt na 6 maanden nog standhoudt. Ook is de verbetering in kwaliteit van leven behouden.’
Vervolgstudie intensiever en uitgebreider
De vervolgstudie, die in 2026 plaatsvindt, duurt 6 maanden in plaats van 3. Ook kunnen er meer mensen meedoen. Er worden bovendien wandelgroepen, extra workshops en een buddysysteem toegevoegd aan Voedsel-op-recept. Daarnaast wordt de manier van onderzoeken aangepast. Carmen: ‘De meeste deelnemers die werden ingeloot voor de controlegroep waren teleurgesteld. Zij hadden geen toegang tot de gratis producten, ook al kregen ze aan het eind van het onderzoek wel een voucher. Daarom gaan we ons vervolgonderzoek anders inrichten, met een andere manier van controle. Waarbij we de resultaten nog steeds wetenschappelijk kunnen onderbouwen.’
Zorgverzekeraars overtuigen
De samenwerking met Harvest Care verloopt uitstekend, schetst Kirsten. ‘De mensen van Harvest Care doen dit project vanuit een mooie ideologie en hebben verstand van zaken. Daarnaast dragen ze actief bij aan het werven van deelnemers en het verzamelen van data. We sparren veel. De manier van onderzoeken hebben we samen opgezet en kritisch geëvalueerd. Daardoor gaan we het in 2026 anders doen. In samenwerking met de afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg gaan we ook de sociale impact onderzoeken. We vliegen het dus vanuit meerdere invalshoeken aan. Hopelijk komen er dan nóg mooiere resultaten naar voren. Zodat we gemeenten en zorgverzekeraars kunnen overtuigen van de waarde van voedsel als medicijn. Niet alleen voor mensen met diabetes type 2, maar op termijn ook voor mensen met andere (chronische) aandoeningen.’
In 2026 vindt de vervolgstudie plaats van Voedsel-op-recept. Weet je mensen die hier mogelijk aan willen deelnemen en/of wil je meer informatie over het project? Neem dan contact op met projectmanager Nine Perdeck via nine@harvestcare.eu.
